CẨM NANG CHẨN TRỊ ĐÔNG Y

Để đáp ứng nhu cầu bạn đọc Website "Thông tin Y Dược Việt Nam", được sự giúp đỡ của Lương y Lê Văn Sửu, Viện Thông tin Thư viện Y học Trung ương tiến hành xây dựng site "Cẩm nang chẩn trị Đông y". Đây là tập hợp những kiến thức cơ bản nhất và những kinh nghiệm thực hành quý báu trong hơn 20 năm của tác giả Lê Văn Sửu. Hy vọng đây là Tài liệu tham khảo hữu ích cho những người yêu thích Y học cổ truyền và cho những thầy thuốc thực hành trong công tác khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền.

I. 

PHẦN LÝ LUẬN CHUNG

Vũ trụ quan và các thuyết cơ bản của đông y

Đặc điểm địa dư khí hậu phương đông 

Vũ trụ quan phương đông 

Các thuyết cơ bản của đông y

Tinh - Khí - Thần

Tinh 

Khí 

Thần

Học thuyết tạng phủ

Sinh lý và bệnh chủ yếu của tạng phủ 

Quan hệ giữa ngũ tạng với nhau 

Tóm tắt: Tương ứng theo hệ thống giải phẫu đông y

Bát cương biện chứng

Biểu và lý 

Hàn và nhiệt 

Hư và thực 

Âm và dương 

Tóm tắt bát cương biện chứng

Tứ chẩn

Vấn chẩn (hơi) 

Vọng chẩn (nhìn) 

Văn chẩn (nghe) 

Thiết chẩn (bắt mạch và sờ nắn)

II.

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỮA BỆNH VÀ CHÂM CỨU

Bàn về các phương pháp chữa bệnh

Phương pháp chữa bệnh bằng châm cứu

III. 

KINH LẠC

Đại cương về kinh lạc

Mười hai kinh mạch

Tám mạch kỳ kinh

IV. 

DU HUYỆT

 

Đại cương về du huyệt

Phân loại du huyệt

Cách lấy huyệt

Huyệt đặc tính (huyệt theo đặc tính nhất định)

V. 

CÁCH CHÂM CỨU

 

Cách châm

Cách cứu

VI. 

HUYỆT VỊ

 

Thủ thái âm phế kinh

Thủ dương minh đại trường kinh

Túc dương minh vị kinh

Túc thái âm kỳ kinh

Thủ thiếu âm tâm kinh

Thủ thái dương tiểu trường kinh

Túc thái dương quang kinh

Túc thiếu âm thân kinh

Thủ quyết âm tâm bào kinh

Thủ thiếu dương tam tiêu kinh

Thủ thiếu dương đảm kinh

Túc quyết âm can kinh

Nhâm mạch

Đốc mạch

Tên huyệt ở 6 mạch kỳ kinh còn lại

Tân huyệt và kỳ huyệt

Tân huyệt Kỳ huyệt

VII. 

BẢNG TRA CỨU HUYỆT LIÊN QUAN TRONG CHÂM CỨU

Ngũ du phối ngũ hành

Các huyệt giao hội

Ngày giờ và huyệt mở theo phép "Linh quy phi đằng"

Ngày giờ và huyệt mở theo phép "Tý ngọ lưu trú"

Giờ huyệt mở theo 12 địa chi và tạng phủ

VIII. 

PHÉP DƯỠNG SINH

Về phế

Về tỳ

Về tâm

Về can

Về thân

Về nhâm đốc

Về tinh thần

IX. 

TẠNG PHỦ BIỆN CHỨNG LUẬN TRỊ

Tâm và tiểu trường

Can và đảm

Tỳ và vị

Phế và đại trường

Thận và bàng quang

X. 

ÔN NHIỆT KINH BIỆN CHỨNG LUẬN TRỊ

Vệ, khí, doanh, huyết biện chứng luận trị

Lục kinh biện chứng và tam tiêu biện chứng

Tóm tắt chung các loại biện chứng

XI. 

CHẨN TRỊ CÁC CHỨNG TRONG LÂM SÀNG, CÓ KẾT HỢP ĐÔNG Y TRONG CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Sốt cao

Hôn mê

Trẻ em kinh quyết (co giật)

Choáng ngất

Ngất xỉu (quyết chứng)

Chứng về huyết (xuất huyết)

Hen suyễn 

Tim thổn thức (hồi hộp)

Đau bụng

Nôn mửa

Vàng da (hoàng đản)

Chóng mặt (huyễn vận)

Đau đầu

Đau ngực 

Đau sườn

Đau lưng

Phù thũng

Bí đái, đái ít

Chứng liệt (nuy chứng)

XII.

CHẨN TRỊ NHỮNG BỆNH CHỨNG THƯỜNG GẶP BẰNG CHÂM CỨU

Nguyên tắc trị liệu bằng châm cứu

Quy tắc xử phương trong châm cứu

Tám phép trị cơ bản

Chữa những bệnh thường gặp

Cảm mạo 

Ho

Hen 

Đau đầu 

Choáng váng 

Mất ngủ 

Say nắng 

Hôn mê 

Choáng 

Trúng gió 

Miệng mắt méo lệch 

Chứng giản 

Nấc 

Nôn mửa 

Đau dạ dày 

Đau bụng 

Tiêu chảy 

Bệnh lỵ 

Thổ tả 

Sốt rét 

Táo bón 

Đại tiện ra máu 

Viêm ruột thừa 

Chứng bại liệt 

Đau lưng 

Đau sườn ngực 

Đái dầm 

Lòi dom 

Rối loạn kinh nguyệt 

Hành kinh đau bụng 

Tắc kinh 

Băng lậu huyết 

Khó đẻ 

Choáng váng sau đẻ 

Táo bón sau đẻ 

Thiếu sữa 

Sa dạ con 

Ho gà 

Kinh phong 

Phong lỗ rốn 

Trẻ em tiêu chảy 

Trẻ em cam tích 

Quai bị 

Mụn nhọt 

Viêm tuyến vú 

Dị ứng mẩn ngứa 

Viêm bao hoạt dinh 

Bướu cổ 

Bong gân 

Sái cổ 

Câm điếc 

Chảy máu mũi 

Viêm xoang mũi 

Viêm họng 

Đau răng 

Đau mắt hoả bạo phát 

Gặp gió chảy nước mắt 

Cận thị 

Lao phổi 

Nghẹn 

Liệt nửa người 

Viêm tinh hoàn 

Di tinh 

Liệt dương 

Khí hư 

Có mang nôn mửa 

Quáng gà 

Bệnh uốn ván 

Lao hạch 

Đảo kinh 

Di chứng bại liệt trẻ em 

Bệnh liệt mồm 

Sởi 

Bạch hầu 

Viêm não nhật bản 

Viêm tai giữa

XIII. 

CÁC PHƯƠNG HUYỆT CHỮA TRỊ CÔNG HIỆU

Hướng dẫn sử dụng

Các huyệt chữa trị bệnh của 14 đường kinh

Bệnh vùng đầu

Bệnh gáy cổ

Bệnh mặt

Bệnh mắt

Bệnh mũi

Bệnh miệng răng lưỡi

Bệnh tai

Bệnh hầu họng

Bệnh sườn ngực

Bệnh tim mạch

Bệnh phổi

Bệnh gan

Bệnh mật, vàng da

Sán khí

Bệnh tiêu hoá tỳ vận

Bệnh dạ dày

Bệnh đường ruột

Bệnh thận, bàng quang

Bệnh vùng bụng dưới

Đau lưng, đau họng

Bệnh sốt rét

Bệnh huyết mạch

Bệnh cảm mạo

Bệnh tinh thần, thần kinh

Cấp cứu choáng ngất

Bệnh ngoài da

Bệnh bại

Bệnh đàn ông

Bệnh phụ khoa

Gây tê để mổ

Các phương huyệt chữa trị bệnh của tân, kỳ huyệt

Bệnh mắt

Bệnh tai

Bệnh mũi

Bệnh hầu họng miệng lưỡi

Bệnh mặt

Bệnh đầu

Bệnh gáy cổ

Bệnh chi trên

Bệnh lưng

Bệnh ngực

Bệnh chi dưới

Trúng gió liệt nửa người

Bệnh não

Bệnh huyết áp

Bệnh tim

Bệnh phổi

Bệnh gan mật

Bệnh lá lách, tuỵ

Bệnh dạ dày

Bệnh vùng bụng

Bệnh ổ ruột

Ký sinh trùng đường ruột

Bệnh tiêu hoá

Bệnh thận, bàng quang

Bệnh hậu môn

Rắn cắn

Bệnh về máu

Bệnh sốt

Bệnh mồ hôi

Bệnh cảm cúm

Trẻ em kinh phong

Bệnh

Nôn mửa

Đờm

Bệnh ngoài da

Bệnh tinh thần, thần kinh

Bệnh đông kinh

Bệnh phụ khoa  

Những tác dụng đặc hiệu của một số huyệt vị cần chú ý (huyệt đặc hiệu)

XIV. 

PHÉP CHẨN BỆNH BẰNG NHIỆT ĐỘ KINH LẠC

Dẫn nhập 

Phép chẩn bệnh bằng nhiệt độ kinh lạc nguyên lý, cách tiến hành và nhận định chẩn đoán

Phép chẩn bệnh bằng nhiệt độ kinh lạc

Cách vận hành máy đo nhiệt độ kinh lạc

Cách đo nhiệt độ kinh lạc

Cách ghi số đo và các chỉ số nhiệt

Phần định hàn, nhiệt, biểu, lý và bệnh lý, sinh lý của từng kinh

Mô hình chỉ số nhiệt kinh lạc của bệnh chứng và cách lập mô hình

Lượng giá mức độ hoạt động của công năng tạng phủ dựa theo chỉ số nhiệt kinh lạc qua các lần đo nhiệt độ kinh lạc

Mô hình chỉ số nhiệt kinh lạc trong tạng phủ biện chứng và phương huyệt chẩn trị tương ứng

Những nhận định chủ đạo trong việc phân tích diễn giải các chỉ số nhiệt kinh lạc

XV. 

LIỆT KÊ CÁC HUYỆT KHÁC NHAU NHƯNG CÙNG TÊN VÀ MỘT HUYỆT CÓ NHIỀU TÊN

Tổng quan

Các huyệt khác nhau nhưng cùng tên

Một số huyệt có nhiều tên

Mười ba quỷ huyệt

Lưu ý: Nếu máy tính của bạn chưa cài đặt Chương trình Acrobat Reader, bạn sẽ không thể xem được nội dung các trang. Bạn có thể tải Chương trình cài đặt Acrobat Reader: Download Acrobat Reader.