Giáo sư, Bác sĩ Đặng Vũ Hỷ

Người giàu tài năng và y đức

(17.3.1910 – 4.10.1972)

Giáo sư Đặng Vũ Hỷ sinh ngày 17-3-1910 tại làng Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định trong một dòng họ khoa bảng lâu đời. Vào thời trẻ, chàng trai họ Đặng đã được học hành chu đáo, đến nơi đến chốn.

Ông theo học bậc tiểu học ở Nam Định, trung học ở trường An-be Xa-rô, rồi đại học ở trường Thuốc. Năm 1937, ông tốt nghiệp bác sĩ nội trú các bệnh viện Pa-ri, với bản luận văn La syphilis de l’ovaire (Bệnh giang mai buồng trứng) từng được Nhà xuất bản Amédée le Grand in bằng tiếng Pháp và cho phát hành tại thủ đô Pa-ri.

Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công như một biến cố diệu kỳ trong lịch sử dân tộc. Lúc đó, bác sĩ Đặng Vũ Hỷ cũng đã trở về nước bèn đi tìm gặp giáo sư Hồ Đắc Di, người vừa được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin cậy giao cho làm Hiệu trưởng trường Đại học Y Hà Nội kiêm Giám đốc Bệnh viện Đồn Thủy. Ngay trong phút đầu gặp mặt, giáo sư Di đã vui vẻ mời bác sĩ Hỷ tham gia giảng dạy ở trường Y và làm chủ nhiệm phòng khám ở Bệnh viện Đồn Thủy. Bác sĩ trở về nhà, đóng ngay cửa phòng khám bệnh tư của mình để dành hết thời gian và tâm trí cho công việc chung. Vào tháng 12-1946, không khí Hà Nội rất nặng nề, căng thẳng. Bác sĩ Hỷ cùng vợ và người con trai mới sinh được ba tháng là Đặng Vũ Minh vừa tạm lánh về quê Nam Định, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Không chút đắn đo, ông liền xin gia nhập vào Vệ quốc đoàn, được giao phụ trách trạm quân y tiền phương ở Cổ Lễ. Vài năm sau, bác sĩ Đặng Vũ Hỷ được giao phụ trách Quân y viện khu Hà Nam - Nam Định - Ninh Bình và sau đó, ông lại chuyển qua công tác tại trường Y sĩ liên khu III - IV ở Nông Cống (Thanh Hóa). Là bác sĩ chuyên khoa da liễu, nhưng do thiếu người giảng dạy nội khoa, ông luôn phải tự học thêm để dạy. Đêm đêm, bên ngọn đèn dầu bấc to, ông thường ngồi đọc cho vợ chép những bộ sách dày bằng tiếng Pháp. Tới năm 1953, trường Y sĩ liên khu III - IV chuyển lên Việt Bắc, sáp nhập với trường Đại học Y. Sang năm 1954, quay trở về Hà Nội, ông mới được làm công việc đúng với chuyên môn sở trường: Chủ nhiệm Bộ môn Da liễu trường Đại học Y - Dược kiêm chủ nhiệm khoa Da liễu Bệnh viện Bạch Mai.
Là người ham thích nghiên cứu, ông đọc ngấu nghiến các sách chuyên khảo và tạp chí chuyên ngành mới tìm thấy ở Hà Nội về các bệnh ngoài da và hoa liễu (gọi tắt là da liễu) để cập nhật hóa kiến thức. Thời gian này, ông liên tiếp biên soạn, xuất bản 5 cuốn sách về bệnh phong, bệnh hoa liễu và các bệnh ngoài da khác. Từ năm 1954 đến năm 1972, ông công bố 48 công trình khoa học trên các tạp chí chuyên ngành ở Việt Nam, Pháp, Anh, Đức, Ru-ma-ni... Bác sĩ Đặng Vũ Hỷ đặc biệt rất thương yêu những người bị bệnh phong, tìm mọi cách chữa bệnh cho họ, gần gũi an ủi họ.

Giáo sư - bác sĩ Đặng Vũ Hỷ qua đời ngày 4-10-1972. Ở Trại phong Quy Hòa, các thầy thuốc và bệnh nhân đã cho dựng tượng để tưởng niệm giáo sư. Dưới chân tượng có khắc dòng chữ: “... Cuộc đời tận tụy vì người bệnh, y đức trong sáng của giáo sư Đặng Vũ Hỷ để lại những nét sâu đậm trong lòng người mắc bệnh phong và những thầy thuốc chuyên khoa”. Giáo sư - bác sĩ Đặng Vũ Hỷ đã được Nhà nước ta truy tặng cho Giải thưởng Hồ Chí Minh về hai cuốn sách chuyên khảo, 16 công trình nghiên cứu bệnh phong, bộ giáo trình Bệnh da liễu và 32 công trình nghiên cứu khác.

Công trình được tặng giải thưởng HCM:
Bệnh học da liễu: tập hợp 16 công trình nghiên cứu và hai tập sách chuyển khảo về bệnh phong (sau 1945)