Chống Dopping / Dinh dưỡng TT / Chấn thương trong TT

Chấn thương trong thể thao

PHẦN 7: QUÁ TẢI VÀ CƠ CHẾ TỔN THƯƠNG TRONG THỂ THAO

Tải đè nặng lên cơ thể của vận động viên có thể định nghĩa như toàn bộ các lực và momen tác động lên cơ thể đó. Tải đè nặng trên cấu trúc đặc biệt của cơ thể vận động viên có thể được định nghĩa như toàn bộ lực và momen tác động lên cấu trúc đặc biệt đó (Nigg và Bobbert, 1990). Tải tác động lên các cấu trúc đặc biệt của cơ thể vận động viên trong thời gian hoạt động thể thao là một sự kích thích khả dĩ để duy trì và/hoặc tăng sức mạnh của các vật liệu sinh học như dây chằng, gân, cơ, xương và sụn khớp. Tuy nhiên, nếu quá, tải có thể là lý do để hủy hoại ít hay nhiều đối với các cấu trúc giải phẫu. Nhiều nghiên cứu cho thấy có sự quá tải trong nhiều hoạt động thể thao. Theo báo cáo, từ 27 đến 70% vận động viên chạy hay đi bộ bị tổn thương trong giai đoạn 1 năm (Clement và CS, 1981; Brody, 1982; Jacobs và Berson, 1986; Warren và Jones, 1987; Bahlsen, 1988; Marti và CS, 1988) và từ 21-52% vận động viên tenis bị tổn thương trong mỗi mùa (Biener và Caluori, 1977; Nigg và Denoth, 1980). Thêm vào đó, các tổn thương có liên quan tới các hoạt động thể dục nhịp điệu cũng đã được báo cáo ở 76% các giáo viên và 43% người tham gia (Francis và CS, 1985; Richie và CS, 1985). Những con số này cho thấy có vấn đề và các bước đi cần có làm giảm tần suất những tổn thương trong thể thao.

Có nhiều vấn đề đáng chú ý trong việc phân tích những tổn thương trong thể thao trong đó có cấu trúc cơ thể bị hủy hoại (James và CS, 1978; Clement và CS, 1981), các kiểu hủy hoại đối với cấu trúc cơ thể (Bienet và Caluori, 1977), ngoại lực tác động lên cơ thể vận động viên trong thời gian hoạt động có thể dẫn đến tổn thương (Cavanagh và Lafortune, 1980; Frederick và CS, 1981), các nội lực tác động hoặc strees tác động cấu trúc giải phẫu trước và có thể trong thời gian tổn thương (Zernicke và CS, 1977; Zernicke, 1981; Renstrom và CS, 1988; Morlock và Nigg, 1991), các yếu tố ảnh hưởng tới nội lực hay ngoại lực hay ngoại lực và stress (Clarke và CS, 1983; Snel và CS, 1983; Nigg và CS, 1987; Stacoff và CS, 1988), tính chất của vật liệu của cơ cấu hủy hoại và các giới hạn nguy hiểm (Yamada, 1970; Noyes và Grood, 1976; Shrive và CS, 1988; Stuessi và Faeh, 1988), các yếu tố ảnh hưởng tới tính chất của vật liệu và giới hạn nguy hiểm (Tipton và CS, 1970, Amiel và CS, 1982; Woo và CS, 1984) và các vấn đề khác. Tuy nhiên, một trong những mục tiêu nghiên cứu liên quan đến tổn thương trong thể thao là phải làm sao giảm được tần suất những tổn thương.

Mục đích của chương này là liệt kê các yếu tố ảnh hưởng đến tần suất xảy ra tổn thương trong thể thao và bàn luận về chiến lược có thể làm giảm các lực tác động lên cơ thể vận động viên trong quá trình hoạt động thể thao. Sau đó tập trung vào bàn luận về các yếu tố cơ học có trách nhiệm về những tổn thương trong thể thao.

CÁC LỰC VÀ CẤU TRÚC GIẢI PHẪU

Các lực tác động lên cấu trúc giải phẫu phụ thuộc vào cấu tạo của cơ thể vận động viên và vào nhiều yếu tố bên ngoài (Hình 9.3). Bài bình luận tiếp theo tập trung vào các yếu tố bên ngoài có thể bị ảnh hưởng bởi các chiến lược thích hợp vì khó có thể thay đổi sự hình thành của cơ thể một vận động viên.

Lực tác động lên cấu trúc đặc biệt trong hoạt động thể thao phụ thuộc vào hoạt động của vận động viên. Các lực sẽ khác nhau khi đi bộ và chạy, nhảy cao và nhảy xa, đấm bốc và đấu vật, leo núi và trượt băng đường dài. Nhiều hoạt động có thể lặp lại nhiều lần lực ở cấu trúc cơ thể đặc biệt chỉ tác động ít lần trong thể thao nước rút nhưng có thể hàng nghìn lần trong khi chạy maratông. Cơ thể con người gồm mô sống, chúng phản ứng với những kích thích của tải bằng nhiều cách khác nhau. Thời gian nghỉ giữa các đợt tập luyện có thể ảnh hưởng tới phản ứng sinh học của xương, gân, cơ, dây chằng và sụn; và quyết định xem phản ứng là tích cực hay tiêu cực về mặt sinh học và một kích thích của sự tập luyện sẽ tăng cường hay làm yếu các đặc tính cơ học của một cấu trúc.

 

  Hình 9.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến lực tác động lên cấu trúc giải phẫu trong hoạt động thể thao.

Có nhiều tài liệu cho rằng giầy thể thao là một yếu tố chịu trách nhiệm gây tổn thương trong thể thao. Giầy thể thao có thể thay đổi các lực trong các cấu trúc giải phẫu đặc biệt tới hơn 100% và được coi là biện pháp quan trọng để ngăn chặn tổn thương trong thể thao. Sân bài làm tăng 3 đến 4 lần tần suất tổn thương trong hoạt động thể thao (Nigg và Denoth, 1980). Các yếu tố khác thường được tranh cãi như lý do có thể đối với tổn thương trong thể thao, trong đó có thời tiết, nhiệt độ, độ ẩm và bụi. Điều này không bàn luận thêm ở chương này nữa.