|
CÁC
BỆNH KHỚP THOÁI HOÁ (VIÊM XƯƠNG KHỚP) LIÊN
QUAN ĐẾN CÁC CHẤN THƯƠNG THỂ THAO
1.
Sinh lý bệnh học viêm xương khớp nguyên phát
1.1.
Sụn khớp
Sự
vỡ toàn bộ mạng lưới collagen cùng với sự
giảm bớt số lượng vật chất cơ bản trong
khuôn sụn phần nhiều do gãy xương là hậu
quả của sự giải phóng enzymlysosom từ các
tế bào sụn bị phá hoại (Cappel và Anderson,
1977). Tiếp theo sụn khớp sù sì ra, ban đầu là
do cọ sát lớp bề mặt và sau đó do sự tách
dọc và phân lìa. Sự tăng sinh các nhóm nhỏ
tế bào sụn ở sâu hơn và tăng sinh tại chỗ
các chất nền ở giáp ranh vùng thoái biến có
thể được thừa nhận là nhằm hàn gắn. Tuy
nhiên quá trình này thường không có hiệu
quả và có thể tiếp đó là tiếp tục mất các
chất sụn tạo ra những lỗ ăn mởn bản xương
sụn nhiều khi bộc lộ ra. Xét nghiệm X quang có
thể thấy sự gảim khoảng cách khớp nối và
đây là dấu hiệu chẩn đoán có ích. Gần đây
do sử dụng phương pháp hiển ảnh cộng hưởng
từ (magnetic resonance imaging-MRI) có thể thấy
sự thay đổi sớm ở sụn khớp và lưu ý đến
dấu hiệu báo động cho vận động viên.
1.2.
Xương
Khi
sụn khớp dần dần mỏng đi thì mặt xương
bộc lộ trở nên dày đặc, bỏng và hóa ngà
thường bị xẻ hoặc vạch lộn xộn trên bề
mặt của khớp dưới diện. Chụp X quang thấy
có vẻ giống như những đường nét cứng.
Sự dị sản sụn sợi có thể sảy ra ở bất
cứ chỗ tủy nào bộc lộ. Sự tái tạo mẫu
xương đánh dấu có thể thay đổi hình dạng
của bề mặt khớp, đặc biệt rõ dàng ở các
bề mặt chịu sức nặng.
Các
"nang" X quang có thể tạo thành ở xương
dưới sụn. Đó là những miền không có xương
nhưng chứa đầy tuỷ béo và mô sợi thoái hoá.
Gai
xương là những chỗ mọc thừa từ bờ khớp
tạo ra do tăng sinh sụn tiếp theo sự calci hóa
trong sụn. Nó có thể tăng trưởng ở bờ
khớp và lan khắp bề mặt khớp nối. Thỉnh
thoảng chỗ thừa xương gãy ra như những vật
thể rụng.
1.3.
Màng hoạt dịch
Thường
có một phản ứng viêm nhẹ màng hoạt dịch
với sự kích ứng của nhiều mảnh nhỏ của
sụn hoặc xương bị hót ra từ bề mặt của
khớp, thường thường nang hoạt dịch dày lên
và co lại. Có đôi khi lượng dịch thể hoạt
dịch tăng lên (tràn ngập).
2.
Viêm xương khớp thứ phát
Có
thể nhấn mạnh do số lượng các nguyên nhân
liên quan đến thể thao gây ra vết thương
trự ctiếp cho sụn khớp hoặc gãy xương có
biến dạng lộn xộn và rơi rụng. Do đó
nhận biết sớm các biến đổi có tính chất
thoái hóa đó sau các tổn thương thể thao
nhằm làm giảm nhẹ sự tiến triển dẫn tới
tàn tật vĩnh viễn là điều cực kỳ quan
trọng.
3.
Kết luận
Tìm
ra những phương sách khả dĩ để thúc đẩy
sự hàn gắn sụn khớp sẽ còn tiếp tục
chế ngự hoạt động nghiên cứu khoa học cơ
bản trong các thập kỷ tới. Cho đến khi chúng
ta có được giải pháp chắc chắn cho vấn đề
này, cần nhấn mạnh rằng phòng ngừa vẫn là
vấn đề chính yếu trong chiến lược giảm
nhẹ tác hại của chấn thương cấp tính và
vết thương do qua sức trong thể thao.
|
