Sa sút trí tuệ do mạch máu là thuật ngữ khái quát mô tả những suy giảm trong chức năng nhận thức do các vẫn đề ở mạch máu nuôi dưỡng não gây ra. Tỷ lệ sa sút trí tuệ do mạch máu đi từ 1 – 4% ở người trên 65 tuổi. Nguy cơ tăng rõ rệt theo tuổi.
Triệu chứng
Các triệu chứng của sa sút trí tuệ do mạch máu có thể khác nhau tuỳ theo vùng não bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể biểu hiện:
-
Lú lẫn và lúng túng
-
Những vấn đề về ngôn ngữ và trí nhớ
-
Đi đứng không vững, dễ ngã
-
Tiểu rắt, tiểu gấp hoặc tiểu không tự chủ
-
Thay đổi tính cách và tâm trạng
Một trong những triệu chứng sớm nhất của sa sút trí tuệ do mạch máu là giảm sút khả năng tổ chức tư duy hoặc hành động, khiến người bệnh khó theo dõi nhiều việc cùng một lúc hoặc khó truyền đạt các chi tiết theo thứ tự.
Một số dạng sa sút trí tuệ do mạch máu diễn ra dần dần và dễ bị nhầm với bệnh Alzheimer. Một điểm khác biệt là giảm trí nhớ là một trong những triệu chứng đầu tiên của bệnh Alzheimer, trong khi các vấn đề về về trí nhớ thường xảy ra muộn hơn trong tiến triển của sa sút trí tuệ do mạch máu.
Nguyên nhân
Hay gặp nhất là hẹp hoặc tắc hoàn toàn một hay nhiều mạch máu dẫn lên não. Những nguyên nhân khác gồm
Sa sút trí tụê do mạch máu thường xảy ra đồng thời với bệnh Alzheimer. Nói cách khác, phần lớn người bị sa sút trí tuệ do mạch máu đều bị bệnh Alzheimer ở mức độ nào đó.
Xét nghiệm và chẩn đoán
-
Các xét nghiệm hình ảnh như chụp cắt lớp vi tính (CT), Chụp cộng hưởng từ (MRI), siêu âm Doppler để phát hiện các bất thường của mạch máu não.
-
Các tét tâm thần kinh kiểm tra khả năng định hướng, hồi tưởng, chú ý, tính toán và ngôn ngữ. Một điểm khác biệt với bệnh Alzheimer là trong sa sút trí tuệ do mạch máu, bệnh nhân không bị các vấn đề về trí nhớ.
Điều trị
Hiện chưa có biện pháp chữa khỏi sa sút trí tuệ do mạch máu.
Tuy nhiên, các thuốc điều trị bệnh Alzheimer, như chất ức chế cholinesterase (donepezilm, galantamine, rivastigmine), memantine (Namenda)… cũng tỏ ra có ích cho người bị tình trạng này.
Phòng bệnh
-
Giữ huyết áp trong giới hạn bình thường.
-
Giảm lượng cholesterol trong máu bằng chế độ ăn và thuốc.
-
Phòng ngừa bệnh tiểu đường với chế độa ưn hợp lý và tập thể dục đều đặn.
